Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

Leiderschap en verandering: van wetenschap naar praktijk


Leiderschap, verandering en de rol van gedrag

Ambities, visies, wensen, plannen, ideeën.... In de meeste organisaties is er geen gebrek aan. De kunst is echter om ze te vertalen naar concrete actie.

En dat valt niet mee. Gedrag is meestal de ontbrekende schakel tussen plannen en succes. We benoemen niet en we doen niet wat nodig is om onze doelen te realiseren.

Ben verdiept zich inmiddels ruim 25 jaar in de onderwerpen leiderschap, verandering en menselijk gedrag.

Hij verzamelde en ontwikkelde een groot aantal inzichten en technieken die managers en professionals kunnen helpen om gedrag beter te begrijpen en beter te sturen. Zowel het eigen gedrag, als dat van anderen.


Wetenschappelijk, maar ook praktisch en persoonlijk

Uniek aan Bens boeken en seminars is dat ze zoveel mogelijk 'evidence based' zijn. En tegelijk praktisch en persoonlijk.

Zijn inzichten en technieken zijn gebaseerd op gedegen bedrijfs- en gedragswetenschappelijk onderzoek. Ben blijft echter niet hangen in abstracte inzichten, maar vertaalt wetenschap naar praktische, persoonlijke toepassingen waar je meteen iets mee kunt.

Enkele onderzoekers die regelmatig worden aangehaald in Bens werk...

- Over positief leiderschap en positieve verandering: Martin Seligman, Kim Cameron en Carol Dweck.

- Rond gedragsverandering: Icek Ajzen; Susan Michie; Charles Abraham; James Prochaska en Peter Gollwitzer.

- Over onbewuste, automatische processen: Daniel Kahneman; John Bargh; Brian Wansink; John Kihlstrom en Timothy Wilson.

- Over bewust, gepland gedrag: Roy Baumeister.

- Rond evidence based management: Denise Rousseau en Bob Sutton.


Promotieonderzoek: gedragsverandering in de praktijk

In 2010 promoveerde Ben aan de Faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij deed hiervoor -naast zijn reguliere werk- zeven jaar praktijkonderzoek naar gedragsverandering in organisaties.

In vier veldexperimenten in Nederlandse bedrijven keek hij wat de haalbaarheid en effectiviteit was van verschillende ingrepen, zoals het coachen van medewerkers via e-mail en telefoon of het invoeren van nieuwe en andere contactmomenten met klanten.

De interventies waren gebaseerd op 'dual system-theorie'. Deze benadering gaat uit van een spanning tussen bewust, gepland gedrag en onbewuste, automatische routines. Je wilt het een, maar je doet vaak het ander.

Een van de vele bevindingen: medewerkers ondersteunen bij zelfverandering, met name het versterken van eigen gedrag dat in het verleden al succesvol is gebleken, is een van de weinige veranderaanpakken die kans op duurzaam succes biedt.

De digitale versie van het proefschrift 'The Core of the Matter' kun je hier vinden op de website van de Vrije Universiteit. De boekuitgave kun je hier bestellen in onze webshop.


Snelle groeiers: gedragsverandering bij ondernemers

In 2011 en 2012 deed Ben samen met Lucas de Vreugd en Port4Growth kwalitatief onderzoek naar leiderschap, verandering en gedrag in snelgroeiende bedrijven.

Wat doen snel groeiende ondernemers anders dan hun collega's die langzaam of niet groeien? Welke persoonlijke gedragveranderingen doorlopen deze ondernemers en op welke manier krijgen zij dat voor elkaar?

Download hier de samenvatting van de onderzoeksresultaten.


Een jaar in de VS: ontmoetingen met toponderzoekers

In 2012 en 2013 woonde Ben met zijn gezin een jaar in Boston. Voor het tijdschrift Management Team ontmoette hij in de VS verschillende toponderzoekers op het gebied van leiderschap en verandering. Onder meer: John Kotter, Teresa Amabile, Dan Ariely, Barbara Kellerman en Icek Ajzen.

Lees hier de verslagen van deze ontmoetingen en de belangrijkste praktische lessen die je eruit kunt trekken.

Laatste blog:

De strijd tussen succes en karakter

Er wordt op dit moment gewerkt aan mijn nieuwe website. Nieuwe teksten, nieuwe foto’s, dat soort dingen. In mijn werk telt je online-etalage. Een goede site, LinkedIn, Facebook, Twitter. Je weet dat mensen ernaar kijken, dus doe je je best om iets aardigs neer te zetten.

Intussen worstel ik me door een stapel boeken over karakterontwikkeling. Boeken van onder anderen theoloog Tom Wright en New York Times-commentator David Brooks. Dit gaat vooral over de binnenkant van de mens. Over het eerlijk onder ogen zien van je tekortkomingen – van je zonden zelfs, zegt Brooks – en daar het gevecht mee durven aangaan.

De buitenkant telt. De binnenkant telt. Je zou wensen dat die twee altijd in een fijn evenwicht met elkaar verkeren, maar zo simpel is het natuurlijk niet. Brooks besteedt in zijn boek The road to character veel aandacht aan dit conflict. De strijd tussen onze hang naar lawaai en succes aan de ene kant en ons verlangen naar stilte en deugdzaamheid aan de andere kant.

Brooks zegt niet dat het eerste slecht is en het tweede goed. Hij pleit voor een gezond evenwicht. Maar hij signaleert ook dat we in een maatschappij leven waarin de aandacht wel heel sterk uitgaat naar de buitenkant. We zijn zo veel bezig met hoe we overkomen op andere mensen dat we geen tijd meer hebben om te zorgen voor onze ziel. De aandacht voor wat scoort op ons cv verdringt de aandacht voor wat echt telt op de lange termijn: een solide karakter.

Karakter is terug van vakantie. De aandacht voor karakter – binnen het onderwijs, de psychologie, de studie van leiderschap – neemt de laatste jaren toe.

Doelbewust werken aan je karakter werd in de klassieke oudheid al gezien als de weg naar het goede leven. Het ontwikkelen van positieve morele gewoontes, van deugden, stond daarbij centraal. Het rijtje waar onze voorvaderen na enkele eeuwen denken en discussiëren op uitkwamen, is bekend: verstandigheid, zelfbeheersing, rechtvaardigheid, dapperheid (de natuurlijke deugden) en geloof, hoop en liefde (de spirituele deugden). Ook in de recente onderzoeksliteratuur over karakter gaat het om het ontwikkelen van deugden. Deugden in je denken, in het sturen van jezelf en in het omgaan met anderen.

Maar hoe ontwikkel je dit soort deugden? Daarover verschillen de meningen nogal. Veel aanhangers van de positieve psychologie geloven dat je moet kijken naar je aanleg en die verder moet ontwikkelen.

Maar het klassieke standpunt, vertolkt door een auteur als Brooks, luidt heel anders. Karakter ontwikkel je juist door eerlijk te kijken naar je eigen zwakheden en daar de strijd mee aan te gaan. Bijvoorbeeld door het leren zien van je eigen trots en dan jezelf te oefenen in nederigheid. Brooks vindt dat te veel kijken naar de goede kanten van jezelf en de mens in het algemeen juist ondermijnend werkt voor het ontwikkelen van goede zedelijke gewoontes.

Volgens mij heeft Brooks een punt. Zeker, bij het ontwikkelen van praktische vaardigheden, bijvoorbeeld op je werk, is het slim om verder te bouwen op wat je goed kunt en leuk vindt. Maar karaktereigenschappen als zelfbeheersing en dapperheid draaien juist om het overwinnen van je natuurlijke neigingen.

Ik ga dus voor de strijd. Voor elk uur dat ik besteed aan mijn nieuwe website neem ik ook minstens een uur om te studeren op het onderwerp karakter, om mijn eigen zwakheden te overdenken en om op te schrijven wat ik daarvan leer. Wordt vervolgd.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)