Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Hoeveel complimenten is genoeg?

Gepubliceerd op: 11/11/2014

"Ik ben laatst op een cursus 'complimenten geven' geweest. Had wel het gevoel: moet ik dát er ook nog bij doen? Ik pak nu elke ochtend een paar minuten. Ga ik even op zoek naar iemand die ik kan loven en prijzen." De leidinggevende die ik spreek vertelt het lachend. Veel vertrouwen heeft hij er niet in.

Het is een volkswijsheid dat je meer complimenten dan kritiek moet geven. Tenminste als je de relatie met anderen goed wilt houden. Maar hoeveel meer is genoeg? Lastige vraag.

Psychologen Marcial Losada en Barbara Fredrickson beweerden zo'n tien jaar geleden dat de ideale verhouding tussen positieve en negatieve interacties op de werkvloer exact gemeten kon worden. De positief/negatief-ratio (P/N-ratio) zou volgens hen hoger moeten liggen dan 2,9 en lager dan 11,6. Dus: wanneer we gemiddeld minstens drie keer zo vaak positieve emoties oproepen bij onze collega's, als negatieve emoties, dan versterken we daarmee de onderlinge relaties en werken we beter samen. Wanneer we echter te aardig zijn, twaalf keer vaker een glimlach dan een frons oproepen, dan zijn we niet geloofwaardig meer.

Leuk onderzoek. Maar -zoals na kritische bestudering van collega's bleek- ook pretentieus. Losada en Fredrickson hadden op wiskundig gebied een te grote broek aangetrokken en konden hun claims uiteindelijk niet hard maken.

Een andere onderzoeker die aandacht trok op dit gebied, was relatiepsycholoog John Gottman. Op basis van observaties in zijn 'love lab', waar hij de interacties tussen stellen bestudeerde, kwam hij tot de slotsom dat een goede relatie een minimale P/N-ratio van 5 kent. Observaties en vervolgonderzoek lieten zien dat stellen die minimaal vijf keer meer positieve interacties hadden dan negatieve, het langdurig met elkaar uithielden. Gottman toonde echter ook aan dat de emotionele impact per interactie sterk kan verschillen. Het uiten van minachting heeft bijvoorbeeld veel meer negatieve gevolgen voor een relatie dan gewone kritiek of onenigheid.

Welk cijfer je ook zou willen hanteren, zonder negatieve feedback kunnen we niet. Kritiek, dreigementen en straf -maar ook gewoon het mislukken van een klus- helpen om mensen te laten stoppen met hetgeen ze doen. Dat is maar al te vaak nuttig. Wanneer de werkstress te ver oploopt. Of een ICT-project ontspoort. Of als er vermoedens zijn van dubieus boekhouden, zelfverrijking en fraude. Negatieve feedback is soms ook nodig om mensen wakker te maken. Uit routine, gemakzucht of zelfgenoegzaamheid. Maar teveel negatieve feedback maakt ons bang. We proberen op den duur steeds minder nieuwe dingen.

Complimenten, aanmoediging, beloning -maar ook een klus die ons goed afgaat- helpen om mensen meer te laten doen van waar ze mee bezig zijn. Traditionele leertheorie stelt dat wanneer iemand positieve consequenties ervaart tijdens of vlak na bepaald gedrag, hij dit gedrag vermeerdert. Positieve bekrachtiging is de vakterm.

Het is een van de aardigste sturingstechnieken die je als collega, teamleider, vriend, manager, leraar of opvoeder (zeg maar: als mens) tot je beschikking hebt. Je hebt invloed op het gedrag van de ander, je versterkt de onderlinge relatie en bovendien help je de ander aan meer zelfvertrouwen en optimisme.

Thuis probeer ik de Gottman-norm te halen. Een veilige vuistregel. Vijf om één. Althans: wanneer ik er op let. En dat is lang niet altijd. Juist dan is het maar goed dat mijn huisgenoten in het geheel niet bang zijn om kritiek te geven op mijn gedrag.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Barbara Fredrickson (2)
Complimenten (1)
Feedback (3)
Gedrag (194)
John Gottman (2)
Leiderschap (166)
Marcial Losada (1)
NRC (270)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop