Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Twee basisregels voor het begrijpen van jezelf

Gepubliceerd op: 13/01/2015

Psychologische weetjes zijn populair. Van alle kanten wordt je bestookt met berichten als: sociale banden blijken belangrijker voor ons geluk dan academische prestaties. Of: mensen die geneigd zijn tot schuldgevoelens, werken harder.

Ik ben gek op dit soort onderzoeksnieuwtjes. Maar soms wordt het me te veel. Dan verlang ik naar helderheid, naar eenvoud, naar één of, vooruit, twee simpele basisregels die mij helpen om de wereld om mij heen en mijzelf enigszins te begrijpen. Als het gaat om menselijk gedrag, zijn dat voor mij deze twee...

Basisregel 1: het leeuwendeel van ons gedrag komt automatisch tot stand. Of het nu gaat om werken, lezen, autorijden of discussiëren, slechts een klein deel van wat we doen en denken kunnen we bewust 'controleren'. Het grootste deel van ons handelen bestaat uit reflexen en gewoontes; uit automatische, onbewuste reacties op prikkels die we hier en nu waarnemen. Klassiek voorbeeld: tijdens het autorijden 'opschrikken' bij een bekend punt met de gedachte: "Ben ik híer al?" Of: even kijken naar één e-mail en een uur later denken: "Is het al zó laat?"

Basisregel 2: pijn heeft meer invloed op ons gedrag dan plezier. Het verliezen van 100 euro heeft minstens twee keer zoveel impact op ons als het winnen van het zelfde bedrag. De befaamde psycholoog Roy Baumeister schreef: "Bad is stronger than good. Overleven vereist dat we altijd alert zijn op mogelijke slechte uitkomsten.

Mogelijke goede uitkomsten zijn veel minder belangrijk. Dit verschil is een van de meest basale en belangrijke psychologische wetmatigheden."

Als je deze twee regels in een eenvoudig schema plaatst, zie het er zo uit...

Twee wetmatigheden in het menselijk gedrag waarmee zich veel laat verklaren. Waarom een goede krant vol staat met slecht nieuws. Waarom we harder gaan werken als de deadline dichterbij komt.

En ook -altijd leuk in januari- waarom we zo slecht zijn in veranderen... We vertrouwen bij veranderingen vaak teveel op wilskracht (we nemen ons voor om een online cursus te volgen), terwijl het effectiever zou zijn om iets te veranderen in onze omgeving (samen met anderen weer gaan studeren). Maar ook dan geldt dat de pijn die bij de meeste veranderingen hoort (minder gelegenheid voor andere dingen, verlies van zekerheid), het vaak wint van het plezier dat pas op de langere termijn wordt ervaren (tevreden zijn over jezelf, kans op een nieuwe baan). De kunst is dan om de pijn van de verandering te verminderen of te compenseren in het hier en nu. Door je te richten op de progressie die je boekt of door andere vormen van beloning. Wat ook helpt is je meer te richten op de pijn van het niet-veranderen.

Toepassingen te over. Voor wie bereid is deze twee pijnlijke waarheden bewust tot zich te laten doordringen.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Gedrag (194)
NRC (270)
Roy Baumeister (1)
Verandering (119)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop