Ben Tiggelaar
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsWebshopContact
HomeOver BenBlogSeminarsOnderzoekDownloadsContact

< Terug naar overzicht

Kritisch denken is essentieel. Maar hoe doe je dat?

Gepubliceerd op: 17/08/2017

Hoe blijf je waardevol op de huidige arbeidsmarkt? Ontwikkel je vermogen om kritisch te denken, zegt het World Economic Forum (WEF). Dat klinkt goed, maar wat is dat precies – kritisch denken? En kun je het leren in een zomervakantie?

Volgens het WEF is kritisch denken de kunst om door logisch te redeneren oplossingen voor problemen tegen elkaar af te wegen. Essentieel in een complexe, snel veranderende wereld, waarin we met informatie worden gebombardeerd. Een paar praktische aandachtspunten…

1) Herken je denkfouten. Psychologen onderscheiden tientallen ‘biases’ en ‘heuristics’: intuïtieve sluiproutes in ons hoofd, die het vaak winnen van gedegen, logisch nadenken. Zo krijgen opmerkelijke verhalen – man bijt hond – meer aandacht dan ‘saaie’ harde informatie. Zo zijn we volautomatisch geneigd vast te houden aan eenmaal gemaakte keuzes, ook als ze tot rampspoed leiden. Soms handig in het dagelijkse leven, maar riskant bij belangrijke beslissingen. De eerste stap is om kritisch te kijken naar ons eigen denken. Waar eindigt rationeel redeneren en waar begint mentale gemakzucht?

2) Spot lastige beslissingsmomenten vooraf. In de ene situatie maken we meer denkfouten dan in de andere. Tijdsdruk, onzekerheid en stress ondermijnen bijvoorbeeld de kwaliteit van ons denken. Als je weet dat de omstandigheden niet meewerken, kun je je daarop voorbereiden. Bijvoorbeeld door met een checklist te werken.

3) Feiten versus aannames. Wat is je bewijs? Welke harde gegevens ondersteunen dit? Als je je eigen redeneringen doorlicht, blijkt vaak dat de ‘feiten’ waarop je je baseert niet zo hard zijn. Benoem hardop wat echte feiten zijn en wat assumpties zijn, die nader onderzoek verdienen.

4) Kennis van causaliteit. We denken vaak te snel dat er sprake is van oorzaak-gevolgrelaties. Een voorbeeld: door mijn managementaanpak zijn mijn collega’s gemotiveerd. Maar om van een causaal verband te kunnen spreken, moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: ingreep A moet in de tijd vooraf gaan aan effect B. Als A verandert, moet dus ook B veranderen. En die veranderingen moeten bovendien niet door een derde variabele C worden veroorzaakt. Nog een voorbeeld: het werk is erg uitdagend en ondanks mijn managementaanpak houden de collega’s er zin in.

5) Meerdere perspectieven. Voorkom tunnelvisie en benader een probleem op meerdere manieren. Hoe? Betrek verschillende personen bij een besluit. Overdenk een probleem op meerdere tijdstippen in verschillende situaties. Bedenk meerdere scenario’s: wat als het nu tóch anders loopt?

6) Denk aan de korte én lange termijn. Heb je eenmaal een oplossing voor een probleem bedacht, vraag je dan opnieuw samen met anderen af wat er gaat gebeuren op de korte termijn én op de langere termijn. Welke onverwachte gevolgen zou je besluit kunnen hebben?

Kritisch denken kun je oefenen op de camping of op je werk. Kies een onderwerp dat je bezighoudt, bijvoorbeeld je volgende carrièrestap, en kijk er kritisch naar aan de hand van de punten hierboven. Maak vervolgens je persoonlijke checklist: wat moet ik voortaan in de gaten houden bij het nemen van belangrijke besluiten? En voor de zeer dapperen onder ons: vraag een goede collega, vriend of partner om jouw gedachte eens kritisch door te lichten.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Dit artikel delen op:

5 Meest gelezen blogs:

Dé bottleneck in elk bedrijf 02/05/2016
"Medewerkers in functiegroep 3 moeten wat betreft de competentie omgevingsbewustzijn op het niveau 'expert' zitten." Als ik zo'n zin lees weet ik het heel zeker: ik wil nooit meer in loondienst. Elk jaar neem ik tientallen plannen ... Lees verder

Meer kans op een baan met een `Donald Duck`-ervaring 03/05/2013
Een tijdje geleden vroeg ik deelnemers aan een seminar een persoonlijke ervaring uit te wisselen die 'boven verwachting' was. Een man had een prachtverhaal uit zijn kinderjaren. "Ik weet nog goed dat er een belangrijke kleurwedstrijd ... Lees verder

Ergernis nummer één 15/08/2013
Welk managementgedrag vinden we het meest ergerlijk? Wat stoort ons het meest aan onze leidinggevenden? Volgens diverse onderzoeken ergeren we ons het meest wanneer managers hun fouten niet toegeven. Een paar observaties en een paar tips ... Lees verder

Demotiverend én lachwekkend: bedrijfsregels 14/06/2013
- "Vanwege bezuinigingen moeten mensen hier nu zelf koffie, thee én WC-papier van thuis meenemen." - "Bij ons bedrijf mag niemand in een zilverkleurige auto rijden. Alleen de baas. En niemand weet waarom." - "Op iedere afdeling werd ... Lees verder

Drie, eigenlijk twee, pijlers voor succes 26/04/2013
In wezen zijn er slechts drie, eigenlijk maar twee, pijlers voor langdurig zakelijk succes. Dat stellen adviseurs en onderzoekers Michael Raynor en Mumtaz Ahmed in het aprilnummer van de Harvard Business Review. Raynor en Ahmed zijn niet ... Lees verder

< Terug naar overzicht




Trefwoorden

Kritisch denken (2)
Leiderschap (165)
NRC (269)
Persoonlijk leiderschap (36)
World Economic Forum (3)

MBA in één dag CD-box II

€ 199,00
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
CD-box

€ 199,00
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!

Van: € 14,95
voor: € 9,95
Bestel in onze webshop

MBA in één dag
Het boek

€ 29,95
Bestel in onze webshop

De beste columns

€ 12,50
Bestel in onze webshop

Dit wordt jouw jaar!
Luisterboek met 3 cds

€ 23,95
Bestel in onze webshop

The Core of the Matter

€ 39,95
Bestel in onze webshop

Vól in balans

€ 15,49
Bestel in onze webshop

Doen!

€ 23,49
Bestel in onze webshop

Dromen Durven Doen
op Luister CD + DVD

€ 49,95
Bestel in onze webshop

Dream Dare Do

€ 16,95
Bestel in onze webshop

Träumen, Wagen, Tun

€ 19,90
Bestel in onze webshop

Can Do!

€ 26,95
Bestel in onze webshop